شايد خيلى از مسائل فقهى احتياج به بازگو شدن نداشته باشند؛ اما در دوران دانشجويى، فرصتهاى زيادى پيش مىآيد كه نياز به اين گونه مسائل، اجتنابناپذير است؛ مثل نماز و روزه مسافر، موسيقى، ارتباط با نامحرم و... صفحه پاسخ كوتاه در پرسمان، همچون گذشته محلى براى طرح پرسشهاى فقهى شماست.
1. نماز اول وقت بدون رعايت مستحبات بهتر است يا ديرتر از اول وقت با رعايت مستحبات؟
نماز اول وقت، اگر چه مختصر و بدون تعقيبات باشد، بر نماز آخر وقت رجحان دارد؛ و نمازى كه با جماعت تند خوانده شود، بر نماز فرادا كه آن را طول بدهند، رجحان دارد.
2. مسح سر بر موهاى روغن زده شده چگونه است؟
اگر روغن به قدرى زياد نباشد كه مانع رسيدن آب وضو در حال مسح به موها يا پوست جلوى سر باشد، اشكال ندارد.
3. پوشاندن پا از مچ تا انگشتان در مقابل نامحرم براى زن واجب است يا نه؟
زن در مقابل نامحرم بايد همه بدنش حتى پاها تا مچ را بپوشاند.
4. جوهر خودكارى كه روى دست باقى مانده آيا براى وضو و غسل اشكال ايجاد مىكند؟
جوهر خودكار و هر رنگ ديگر اگر جرم داشته باشد و مانع رسيدن آب به پوست باشد، بايد برطرف شود؛ ولى اگر فقط رنگ است و جرم ندارد، براى غسل و وضو اشكال ندارد.
5. بعد از سن تكليف بعضى از نمازهايم را درست انجام ندادهام، الان چگونه بايد آنها را قضا كنم؟
هر مقدار از نمازهايتان را كه يقين داريد به جا نياوردهايد يا درست انجام ندادهايد، بايد قضا كنيد. مىتوانيد قضاى نمازها را به تدريج انجام دهيد.
6. آيامىتوان قبل از اذان وضو گرفت و بعد با همان وضو نماز خواند ؟
وضو گرفتن به قصد با طهارت بودن مستحب است. بنابراين، با اين قصد مىتوان قبل از وقت نماز وضو گرفت و بعد از داخل شدن وقت نماز، با همان وضو، نماز خواند.
7. با توجّه به اينكه كلاسهاى دانشجويان دختر و پسر با هم برگزار مىشود، طبعاً ناخودآگاه چشم آدم به دختران نامحرم مىافتد، حكم آن چيست؟
نگاه غير عمدى و بدون قصد لذت اشكال ندارد.
8. استفاده از زنجير، انگشتر و حلقه نامزدى طلا براى مردان چه صورت دارد؟
زينت به طلا براى مرد در هر حال حرام است و نماز با آن باطل است.
9. آيا رعايت حجاب در مقابل پسر خاله و پسر عمو لازم است، اگر چه مسنتر از خودم و جاى پدرم باشند؟
پسر عمه، پسر خاله، پسر دايى و پسر عمو همه نامحرم هستند و رعايت حجاب در برابر آنها واجب و ترك آن گناه است؛ و بالا بودن سن آنان موجب تغيير حكم نيست.
10. آيا قبل از وضو خشكى اعضاى بدن لازم است؟
فقط جاى مسح سر و روى پاها بايد طورى باشد كه آب در دست مانده بر آن غلبه پيدا كند ولى خشك بودن صورت و دستها قبل از انجام وضو لازم نيست.
11. چنانچه كسى به ناچار در محيطى باشد كه نوار مبتذل پخش مىشود و چارهاى ندارد تكليفش چيست؟
بايد توجّه داشت استماع و گوش دادن به موسيقى مطرب حرام است، ولى به گوش رسيدن حرام نيست. بنابراين، در صورت اضطرار، توقف در آن محيط مانعى ندارد و به موسيقى گوش فرا ندهد؛ هر چند به گوش او برسد.
12. اگر وسائل اشخاصى كه اكنون به آنها دسترسى نداريم، پيش ما باشد، حكمش چيست؟
اگر صاحبان يا ورثه آنها را مىشناسيد، بايد به هر صورت به صاحبش برسانيد يا رضايت آنها را تحصيل كنيد؛ و اگر از پيدا كردن صاحب آنها مأيوس هستيد، مىتوانيد آنها را با اجازه مجتهد از طرف صاحبش صدقه بدهيد.
13. آيا عدول از مرجع تقليد زنده به مرجع تقليد ديگر جايز است؟
به نظر بسيارى از فقها عدول از مرجع تقليد زنده به مجتهد ديگر، بنابر احتياط واجب، جايز نيست؛ مگر آن كه مرجع دوم از مرجع اول اعلم و فتواى او در مسأله مخالف فتواى مجتهد اول باشد.
14. هم غذا شدن و رفت و آمد با افرادى كه نماز نمىخوانند چه حكمى دارد؟
ترك نماز اگر از روى بىمبالاتى باشد، موجب كفر و نجاست نمىشود و ادامه رفت و آمد با ايشان در صورت احتمال تأثير گذارى مانعى ندارد.
15. گوش دادن به موسيقى متناسب با مجالس لهو و لعب، چنانچه در فرد تأثير نگذارد، چه حكمى دارد؟
موسيقىهايى كه با مجالس لهو و لعب و غفلت متناسب است، حرام شمرده مىشود؛ و ملاك حرمت، تأثير گذارى بر نوع مردم است؛ اگر چه بر شخصى خاص اثر نداشته باشد.
16. غيبت كردن در مسائلى كه اگر درباره آن صحبت نشود؛ حل نمىشود، چگونه است؛ مثلا درباره استادى كه خوب درس نمىدهد
بيان نقاط ضعف استادان نزد مسؤولان به عنوان گزارش اشكال ندارد؛ و گفت و گو در مورد عيبهايى كه در استاد وجود دارد، براى شاگردانى كه از آن عيوب مطلع هستند، غيبت نيست؛ مشروط به اينكه به عنوان مسخره و اهانت نباشد و به منظور چاره انديشى گفته شود.
17. اگر سهوا به جاى تسبيحات اربعه حمد و سوره بخواند و در اثناى آن متوجه شود، حكمش چيست آيا بايد نماز را بشكند؟
نبايد نماز را بشكند؛ بايد برگردد و از ابتدا به قصد ركعت سوم يا چهارم حمد تنها يا تسبيحات اربعه بخواند؛ يعنى آنچه از حمد سهوا خوانده كافى نيست و نبايد به آن اكتفا كند.
18. در خانواده ما رسم است كه در ميهمانىها همه بستگان با يكديگر دست
مىدهند. دست دادن بدون قصد لذت چه صورت دارد؟
دست دادن با نامحرم، اگر چه از بستگان نزديك مثل پسر دايى و پسر عمو باشند، حتى بدون قصد لذت هم جايز نيست. لازم است آنها را با احكام شرعى آشنا سازيد.
19. تاكنون از كسى تقليد نمىكردهام آيا مىتوانم از امام خمينى يا مرجع ديگرى كه از دنيا رفته است تقليد كنم؟ درباره اعمال گذشته چه بايد كرد؟
به نظر اكثر مراجع، تقليد ابتدايى از ميت جايز نيست. بنابراين، فعلاً وظيفه شما آن است كه تحقيق كنيد و از مرجعى كه اعلم مىدانيد و يا احتمال اعلميت او را مىدهيد، تقليد كنيد. اگر احتمال اعلميت يكى از مراجع زنده را هم نمىدهيد، مىتوانيد از هر كدام تقليد كنيد. درباره اعمال گذشته نيز نظر مرجع تقليدى را كه انتخاب خواهيد كرد جويا شويد.
20. شكستن قفل CD و نسخه بردارى و تكثير آن بدون اجازه از صاحب اصلى اش جايز است؟
به نظر بسيارى از مراجع معاصر، در CDهاى توليد داخلى كسب رضايت صاحبان اصلى آن جهت تكثير و نسخه بردارى، بنابر احتياط واجب، لازم است. تكثير CDهاى خارجى تابع قراردادهاى مربوط است.
21. حكم كسى كه بدون تحقيق، از مرجع تقليد خانواده تقليد كرده است، چيست؟
اگر با اطمينان به صحت تحقيق خانواده، مرجعى را اعلم تشخيص داده است، مانعى ندارد. در غير اين صورت لازم است پس از تحقيق به مرجع اعلم رجوع كند.
22. هنگامى كه روزه مىگيرم، بدنم به شدت سست مىشود و نمىتوانم كارهايى مثل درس خواندن را انجام دهم، وظيفه من چيست؟
اين گونه ضعف و سستىها تقريباً لازمه روزه است و براى نوع افراد پيش مىآيد و نمىتوان به خاطر آن روزه را خورد. مىتوانيد سحر از غذاى مقوى استفاده كنيد و ساعات خواب شب را كمى بيشتر كنيد تا در روز دچار مشكل نشويد.
23. قفل كردن تلفن كارتى و استفاده از آن چه صورت دارد؟
استفاده برخلاف مقررات از اموال دولت حرام و موجب ضمان است.
24. حكم طلاى سفيد براى مردان چگونه است؟
طلاى زرد، اگر مخلوط نقره داشته باشد كه در اصطلاح برخى طلاى سفيد ناميده مىشود، براى مرد جايز نيست؛ اما پلاتين كه فلز ديگرى غير از طلا است، براى مردان اشكال ندارد.
25. تقلب چه حكمى دارد؟
تقلب نوعى خيانت است و جايز نيست؛ و خيانت در مسائل علمى از ساير موارد زشتتراست و در شأن مسلمان نيست.
26. نماز خواندن با مانتو و روسرى چه صورت دارد؟
اگر شرايط لباس نمازگزار در آن رعايت شود و مقدارى از صورت كه شستن آن در وضو واجب نيست و زير چانه و دستها از مچ به بالا و موى سر كاملاً پوشيده باشد، اشكال ندارد؛ هر چند نماز با چادر براى رعايت پوشش در نماز آسانتر و بهتر است.
27. نگاه كردن به استاد مرد براى بهتر فهميدن درس چگونه است؟
نگاه به صورت و گردن و دستهاى مرد نامحرم كه معمولاً نمىپوشانند، بدون قصد لذت و ريبه اشكال ندارد.
28. خونى كه بر روى زخم خشك شده نجس است يا خير؟
بلى، خون انسان و هر حيوانى كه خون جهنده داشته باشد نجس است و تفاوتى نمىكند كه تازه از بدن خارج شده باشد يا خشك شده باشد.
29. با پسر نامحرمى دوست شدم و هدايايى برايم خريده است، اكنون كه متوجه حرمت دوستى با نامحرم شدهام و رابطه خود را با او قطع كردهام، آيا بايد هداياى موجود را به او برگردانم؟
اگر هدايا موجود است و مطالبه مىكند، بايد به او باز گردانيد و در غير اين صورت برگرداندن لازم نيست؛ هر چند اگر آن هدايا را با دادن به ديگران از محيط زندگى خود دور كنيد تا خاطرات معصيت و گناه كمتر در نظر شما مجسم شود، اولويت و رجحان دارد.
30. دانشجوى پرستارى هستم. در موقع كار در بيمارستان گاهى دستم با دست همكاران نامحرم تماس پيدا مىكند. بااين كه قصد و غرضى در كار نيست و كوشش خود را براى عدم تماس انجام مىدهم، مرتكب گناه مىشوم؟
اگر در اثناى كار، دستتان به طور اتفاقى با دست همكاران تماس پيدا كند، اشكال ندارد؛ ولى چنانچه بدانيد اين عمل به طور تكرار - هر چند ناخودآگاه باشد - انجام مىگيرد، لازم است از دستكش و مانند آن استفاده كنيد.
31. آيا تأخير در كفاره روزه باعث افزايش آن مىشود؟
كفاره تأخير روزه باگذشت چند سال اضافه نمىشود و مىتوانيد آن را به صورت گندم، آرد و... به فقير بدهيد يا پول آن را به دفتر مرجع تقليد خود بدهيد و بگوييد كفاره است تا جنس تهيه كرده، به فقير بدهند.
32. آيا لازم است با هر دخترى كه خانواده برايم انتخاب مىكند، ازدواج كنم؟
خير، مجبور به ازدواج با او نيستيد؛ ولى از آن جا كه پدر و مادر در امر ازدواج بيش از شما تجربه دارند و نكاتى را در نظر مىگيرند كه شايد مورد توجه شما نباشد، مناسب است شما شرايط لازم همسر آينده خود را با ايشان مطرح كنيد تا انتخاب آنها دقيقتر صورت گيرد.
33. در چه شرايطى مىتوانيم امر به معروف و نهى از منكر كنيم؟
بخشى از شرايط امر به معروف عبارت است از:
الف) امر كننده به معروف و نهى كننده از منكر بايد خود معروف و منكر را بشناسد.
ب) بداند كه فاعل منكر، به منكر بودن آن عمل علم دارد و بدون عذر شرعى مرتكب مىشود و قصد تكرار آن را دارد.
ج) احتمال تأثير بدهد.
د) امر به معروف و نهى از منكر براى او زيان نداشته باشد.
34. آيا گفتن جوك و مطالب خندهدار اشكال دارد؟
چنانچه مشتمل بر دروغ و غيبت يا توهين به اقوام مختلف نباشد، اشكال ندارد.
35. پس از ازدواج، چه كسانى از خانواده شوهر بر من محرم مىشوند؟
با انجام عقد ازدواج، شوهر، پدر شوهر و پدر بزرگهاى پدرى و مادرى شوهر و اگر قبلاً ازدواج كرده باشد، فرزندان و نوههاى شوهر بر شما محرمند و برادر و برادرزاده و خواهرزاده و عمو و دايى شوهر همه نامحرم هستند.
36. آيا براى انتخاب همسر مىتوانم به دختران نگاه كنم؟
خير، جايز نيست؛ اما اگر شخصى را براى ازدواج انتخاب كرديد، مىتوانيد براى تشخيص زيبايى به او نگاه نماييد.
37. اگر در حال نماز، نام مبارك پيامبر اكرم(ص) را بشنويم، آيا واجب است صلوات بفرستيم؟
فرستادن صلوات، با شنيدن نام پيامبر بزرگوار اسلام(ص)، مستحب است؛ هر چند در حال نماز باشيم.
38. احتياط به چه معنى است؟
احتياط عبارت است از عمل، به گونهاى كه موجب يقين به اداى تكليف واقعى شود؛ مثل آن كه نمىدانيم وظيفه ما در اين مسافرت نماز شكسته است يا تمام كه با انجام دو نماز تمام و قصر، يقين به اداى تكليف پيدا مىكنيم.
39. آيا كسى كه نماز قضا بر عهده دارد، مىتواند نماز مستحبى بخواند؟
بلى، مىتواند نماز مستحبى بخواند؛ لكن اگر نماز قضاى خود را بخواند، ثواب بيشترى دارد.
40. آيا پسلرزههاى زلزله هم نماز آيات دارد؟
اگر پسلرزهها قابل احساس باشد و زلزله مستقلى حساب شود، نماز آيات براى آن واجب مىشود.
41. قضاى نماز پدر برعهده پسر بزرگتر است؛ اگر پسر بزرگتر مقيد به امور شرعى نيست، تكليف نماز قضاى ميت چه مىشود؟
با وجود پسر بزرگتر، قضاى نماز پدر بر ساير ورثه واجب نمىشود؛ هر چند پسر بزرگ آن را انجام ندهد؛ البته ساير ورثه مىتوانند نسبت به پدر احسان كرده، قضاى نمازهاى او را به جاى آورند.
42. آيا نگاه كردن به عكسهاى زنان و مردان غيرمسلمان كه در كتابهاى درسى به صورت نيمه عريان وجود دارد، جايز است؟
اگر باقصد لذت نباشد و خوف ترتب مفسده هم در آن وجود نداشته باشد، اشكال ندارد.
43. در هنگام نماز، اگر چشمانم بسته باشد، بيشتر حواسم به نماز جمع مىشود؛ آيا اشكال دارد؟
بستن چشم در حال نماز مكروه است؛ ولى نماز را باطل نمىكند؛ مىتوانيد در حال قيام به مهر نگاه كنيد تا كمتر دچار حواسپرتى شويد.
44. نماز و روزه دانشجويانى كه بين وطن و محل تحصيل و خوابگاه در رفت و آمد هستند و ده روز در وطن يا محل تحصيل نمىمانند، چيست؟
امام خمينى(ره) و آيةالله خامنهاى: نماز دانشجويان مذكور، بدون قصد توقف ده روز در محل تحصيل، شكسته است و روزه آنهإ؛ ّّ صحيح نيست.
آيةالله بهجت، صافى و نورى: اگر بنا دارد حداقل يك ترم رفتوآمد نمايد، در سفر اول شكسته و از سفر دوم به بعد، نماز آنها تمام و روزهشان صحيح است.
آيةالله فاضل: نماز دانشجويان مذكور، بنابر احتياط واجب شكسته است و روزه آنها صحيح نيست.
آيةالله تبريزى: دانشجويان مذكور، بنابر احتياط، بين نماز شكسته و تمام جمع كنند و بنابر احتياط، روزه بگيرند و اگر روزه بگيرند، قضا ندارد.
مقلدان آيات عظام فاضل و تبريزى مىتوانند در اين مسئله احتياطى، به يكى از مراجعى كه در اين مسئله فتوا دارند، با رعايت الاعلم فالعلم مراجعه نمايند.
آيةالله سيستانى:
الف) محل تحصيل: اگر زمان تحصيل او حداقل دو سال ادامه دارد و در آن جا مستقر مىشود (گرچه در هفته دو شبانهروز كامل باشد؛ به نحوى كه به او مسافر گفته نشود)، بايد نمازش را در محل تحصيل، تمام بخواند و روزه را بگيرد؛ به جز ماه اول كه اگر قصد اقامت ده روز نكند، بايد احتياط نمايد؛ يعنى نمازش را هم تمام و هم شكسته بخواند و روزه را هم بگيرد و هم قضا نمايد و اگر زمان تحصيل او كمتر از مقدار مزبور باشد يا استقرارش كمتر از دو شبانه روز كامل باشد، نمازش بدون قصد اقامت ده روز، قصر (شكسته) است و نبايد روزه بگيرد؛ مگر اين كه كثيرالسفر باشد.
ب) بين راه: نمازش را شكسته بخواند و روزه را نمىتواند بگيرد؛ مگر اين كه كثيرالسفر بر او صدق كند.
ج) كثيرالسفر: هنگامى كثيرالسفر صدق مىكند كه شخص در هر ماه، ده سفر انجام دهد يا ده روز مسافر باشد؛ به طورى كه در شش ماه در يك سال يا در دو سه ماه در بيشتر از يك سال، شصت روز مسافرت كند يا شصت سفر داشته باشد؛ اما اگر كمتر از مقدار مزبور سفر نمايد، در صدق كثيرالسفر در دو صورت اشكال است و بايد احتياط نمايد.
1. مدت سفرها يا روزهايى كه سفر مىكند، در ماه، نه روز باشد و در شش ماه، به شصت نرسد.
2. مدت آنها هشت روز باشد.
در غير اين صورت، به او كثيرالسفر گفته نمىشود و نمازش شكسته است؛ هم در بين راه و هم در محل تحصيل؛ به جز موردى كه در بند الف ذكر شد.
آيةالله مكارم شيرازى:
1. اگر براى مدت قابل ملاحظهاى، مثلاً يك سال يا بيشتر، در محل تحصيل يا تدريس بماند، آن محل در حكم وطن است و نماز و روزه در آن جا تمام مىباشد و ماندن ده روز پىدرپى در آن جا شرط نيست.
2. كسانى كه از وطن خود هفتهاى سه روز يا بيشتر به محل تحصيل مىروند و اين كار براى مدت قابل ملاحظهاى (مثلاً يك سال يا بيشتر) ادامه دارد، اين شخص كثيرالسفر است و در وطن، محل تحصيل و بين راه، نماز و روزه او صحيح است.
3. كسانى كه يك يا دو روز براى تحصيل به محلى مىروند و باز مىگردند، نماز و روزه آنها شكسته است.
4. هر گاه در ايام تعطيل براى انجام كارهاى ديگرى غير از تحصيل، به محل تحصيل برود، همان احكام بالا درباره او جارى مىشود.
5. كسانى كه همه روزه، يا حداقل سه روز در هفته، به محل تحصيل يا تدريس مىروند، يعنى صبح به محل تحصيل يا تدريس مىروند و عصر باز مىگردند و اين كار مدتى ادامه مىيابد، كثيرالسفر محسوب مىشوند و نماز و روزه آنها در آن محل و به هنگام رفت و برگشت، تمام است.
6. كسانى كه به مدت يك ماه يا بيشتر و همه روزه به جايى - به اندازه مسافت شرعيه - مىروند و باز مىگردند، حكم كثيرالسفر را دارند.
7. دانشجويان يا معلمان مشمول بند يك و دو، در صورتى كه بخواهند روزه آن روز آنها كه به محل تحصيل يا تدريس سفر مىكنند، درست باشد، يا بايد طورى بروند كه قبل از ظهر به محل تحصيل يا تدريس برسند و نيت روزه بكنند يا بعد از ظهر از وطن خود حركت كنند تا روزه آنها مشكلى پيدا نكند.
8. بعد از فراغت از تحصيل يا تدريس و كارهاى مربوط به امتحان، پاياننامه و امثال آن، در صورتى كه به آن محل بروند، ديگر حكم وطن آنها را ندارد؛ مگر اين كه قصد داشته باشند در آن جا اقامت مستمر كنند.
در هر موردى كه شخص كثيرالسفر باشد، در محل سكونت و محل تحصيل يا كار و بين راه، نماز او تمام و روزه بايد گرفته شود و در غير اين صورت، نماز و روزه شكسته خواهد بود.
|
+|
نوشته شده در ساعت توسط م.ب
|
